ca. 3000 v.Chr. – 476
Oudheid
Van het eerste schrift tot het einde van het West-Romeinse Rijk.
In de oudheid ontstonden de eerste steden, staten en geschreven teksten, in Mesopotamië, Egypte en later Griekenland en Rome. Onze streken kwamen pas laat in beeld, toen Julius Caesar Gallië veroverde. Daarna hoorden ze eeuwenlang bij het Romeinse Rijk, met steden, wegen, Latijn en uiteindelijk het christendom.
ConceptNog niet nagelezen door een historicus of leerkracht geschiedenis.Begin hier: Caesar en de BelgenWaarom die grenzen
De oudheid begint met het schrift, rond 3000 v.Chr., en eindigt in 476, toen de laatste West-Romeinse keizer werd afgezet. Beide grenzen zijn afspraken. In onze streken leefden mensen rond 3000 v.Chr. nog zonder schrift, en in 476 veranderde het dagelijks leven hier niet plots: de Romeinse greep was al eerder verzwakt, en het Oost-Romeinse Rijk bleef nog bijna duizend jaar bestaan.
Hoe mensen leefden
In onze streken leefden lange tijd boeren in kleine nederzettingen, die brons en later ijzer leerden bewerken.
Na de Romeinse verovering ontstonden steden zoals Tongeren, met tempels, badhuizen en markten, en grote landbouwbedrijven op het platteland, de villa's.
Het Latijn werd de taal van bestuur en handel, maar veel mensen bleven hun eigen taal spreken.
Vanaf de 4e eeuw verspreidde het christendom zich, eerst in de steden en langzaam op het platteland.
Wat veranderde
- Het schrift maakte wetten, belastingen, geschiedschrijving en literatuur mogelijk.
- Grote rijken ontstonden, met legers, wegen en een centraal bestuur.
- Onze streken werden deel van het Romeinse Rijk en van een wereld die tot in Afrika en Azië reikte.
- Het christendom werd van een vervolgde groep de godsdienst van het rijk.
Hoe we het weten
- Teksten
- Geschiedschrijvers en schrijvers, zoals Caesar en Tacitus, die ook over onze streken schreven.
- Inscripties
- Teksten in steen en metaal, op grafstenen, mijlpalen en altaren.
- Archeologie
- Opgegraven steden, villa's, wegen, munten en aardewerk.
Waar historici over verschillen
- Wie de 'Belgae' precies waren en welke taal ze spraken, is niet helemaal duidelijk.
- Waarom het West-Romeinse Rijk viel, is een van de oudste discussies in de geschiedenis: interne crisis, druk van buitenaf, of eerder een langzame verandering dan een val.
- Hoe snel en hoe diep het christendom hier doordrong vóór de middeleeuwen, is moeilijk te meten.
Op de kaart
De grote Romeinse weg van Boulogne over Bavay en Tongeren naar Keulen, die de kust met de Rijn verbond.
Zelf getekend en grof vereenvoudigd: de kaart toont waar, niet precies hoe ver. Rivieren en grenzen van vandaag tonen we ter oriëntatie.
Momenten in dit tijdvak
Caesar en de Belgen
Tussen 57 en 53 v.Chr. onderwerpt Julius Caesar de stammen in het noorden van Gallië, die hij Belgen noemt. De Nerviërs en later de Eburonen onder Ambiorix bieden hevig verzet. We kennen het verhaal bijna alleen uit Caesars eigen boek.
Tongeren, een Romeinse stad
Kort voor het begin van onze jaartelling ontstaat Atuatuca Tungrorum, het latere Tongeren, aan de grote weg van Bavay naar Keulen. Het wordt de hoofdplaats van de Tungri en een venster op hoe onze streken Romeins werden.
Met Kaft PlusHet edict van Milaan
In 313 spreken de keizers Constantijn en Licinius in Milaan af dat iedereen in het Romeinse Rijk vrij mag geloven, ook christenen. Na eeuwen van wisselende vervolging krijgt de kerk haar bezittingen terug en een plaats in het rijk.
Met Kaft Plus
Op de tijdlijn
- 57 v.Chr. – 53 v.Chr.Caesar en de Belgen
- 54 v.Chr.Ambiorix en de Eburonen
- ca. 10 v.Chr.Atuatuca Tungrorum
- 358Franken in Toxandrië
- ca. 2500 v.Chr.Stonehenge krijgt zijn grote stenen
- ca. 776 v.Chr.De eerste Olympische Spelen
- ca. 508 v.Chr.Democratie in Athene
- 27 v.Chr.Rome wordt een keizerrijk
- 313Christenen mogen vrij geloven
- 476Het einde van het West-Romeinse Rijk
- ca. 2560 v.Chr.De grote piramide van Gizeh
- ca. 2500 v.Chr.De steden van de Indus
- ca. 1754 v.Chr.De wetten van Hammurabi
- ca. 551 v.Chr. – 479 v.Chr.Confucius
- 221 v.Chr.De eerste keizer van China
- ca. 30Jezus van Nazareth gekruisigd